جمعه ۲۹ تیر ۱۳۹۷
www.mokrian.ir

  • تاریخ: پنج شنبه, ۲۶ بهمن ۱۳۹۶ / ساعت ۰۴:۳۴:۰۸
  • شناسه خبر: 2866

حضور پوپولیستی و نمایندگیِ آن چند ده نفر

در یادداشت پیش رو عملکرد نماینده مهاباد با نگاهی انتقادی مورد بررسی قرار گرفته است. مکریان؛ دستور کار این یادداشت نقد یکی از صاحب کرسیان مجلس است. اعتنا به او با فرض اعتبار و نفوذش و نه از جهت پیوستگی اش به این یا آن طیف سیاسی، بلکه به منظور واکاوی یک الگوی خاص فعالیت […]

در یادداشت پیش رو عملکرد نماینده مهاباد با نگاهی انتقادی مورد بررسی قرار گرفته است.

مکریان؛ دستور کار این یادداشت نقد یکی از صاحب کرسیان مجلس است. اعتنا به او با فرض اعتبار و نفوذش و نه از جهت پیوستگی اش به این یا آن طیف سیاسی، بلکه به منظور واکاوی یک الگوی خاص فعالیت پارلمانی است.

هر چند محتملاً اهل نظر موضوعی این چنین را شایان تامل ندانند و اشتغال خاطر به آن را از سنخ پرداختن به حواشی سیاست فرض نمایند. اما انکار نمی توان کرد که همین نمونه های ظاهراً کم اهمیت سیاست خرد هستند که در نهایت به روندهای فراگیر قوام می بخشند. از این رو چندان بیراه نخواهد بود عناصر سیاست خرد گاه به گاه مورد توجه قرار گیرد تا تار و پودهای فراگیر بهتر دیده شود.

صاحب کرسی مورد توجه این یادداشت، نماینده مردم مهاباد در مجلس است که برای دومین بار به مجلس راه یافته است.

از صاحب کرسی مورد اشاره بنا به عللی نسبتا روشن برای راقم این منظور، نمونه های متنی و گفتاری مشخص، منسجم و استواری در دست نیست تا بتوان از طریق آنها به تحلیل محتوای رویکردهای سیاسی اش با تجزیه و واکاوی گفتار سیاسی اش پرداخت؛  به همین دلیل باید نمونه های متنی و گفتاری مانند نطق پیش از دستور، تذکر صحن مجلس و مصاحبه های رسانه ای را مبنای تحلیل قرار داد. البته به جز اینها حجم انبوهی از نامه های وی خطاب به مسوولان ارشد اجرایی نمونه های ارزشمندی -البته از جهت بررسی موضوع- هستند که بیش از دیگر موارد الگوی کار و فعالیتش را بازنمایی می کنند.

در بحث از الگوی خاص فعالیت پارلمانی صاحب کرسی فوق تا جایی که بحث حول مسائل و مشکلات عام است، انعقاد کلام چندان سودمند نیست. اما آنجا که پای مسائل خاص حوزه ی انتخابیه به میان می آید. بحث از آن الگوی خاص موضوعیت می یابد. مکریان و مهاباد با مجموعه ای از مشکلات خاص مواجه اند که آگاهان بر آن وقوف دارند و مدیران و مسوولان نیز کم و بیش با آن آشنا هستند.

گشودن پرونده مسائل برای مخاطب آگاه تنها در حکم یک یادآوری ملال انگیز است. لذا در این باب تطویل کلام فاقد ضرورت است. نماینده مهاباد در دوره فعلی نمایندگی اش، همچون دوره ی قبلی در نطق های پیش از دستور اشاراتی گذرا بر این مسائل و مشکلات خاص دارد و طبق رویه معمول از مدیران ارشد اجرایی درخواست رفع و رجوع آنها را دارد. این نطق ها که ترکیبی ناهمگون از عناصر ناهمتراز هستند در ظاهر در بردارنده ی خواسته های شهروندان حوزه ی انتخابیه می باشند. از اجرای اصل ۱۵ قانون اساسی تا احداث فرودگاه در شهر! در این نطق ها لحن هیجانی ، بیان حماسی و محلی گرایی افراطی قابل توجه است. علاوه بر این نماینده مهاباد در دوره ی اخیر به تذکرات پارلمانی اهمیتی ویژه ای داده است و برخی از مسائل عام و خاص مورد نظر را از این طریق بیان می کند. در کنار اینها شمار نامعلومی از نامه ها و عرایض نماینده به مسوولان و مدیران ارشد و میانی کشور از هر جهت قابل توجه هستند. در این نامه ها هر موضوعی را می توان یافت، من باب مثل مشکلات آب فلان کوچه در فلان محله ی شهر تا مشکل استخدامی کارمندان موقت فلان نهاد. از احداث بیمارستان تا اخذ مجوز یک دستگاه دیالیز و قس علی هذا.

ظاهراً این موارد شواهدی کافی در اختیار باور منصف قرار می دهند که نماینده ی مذکور را فعال، کارآمد و پارلمانتاریست واقعی نام بنهند. نا گفته عیان است که این یک داوری عجولانه است و با نگاهی کلان بهتر می توان به قضاوت نشست.

صاحب کرسی مهاباد نه این ور میدان است و نه آن ور. نه رفرم خواه و تحول خواه و نه اصولگرا و محافظه کار. وی مدعی است که در میانه میدان ایستاده است و مستقل از این سو و آن سوی. این ها را خود وی می گوید- اعتبار مدعا را باید با دقت سنجید- البته گاهی هویت خواه و قومی نیز هست و زمانی نیز هویت خواه مذهبی. وی پیگیر همه ی خواسته هاست. به دنبال تحقق تمامی مطالبات است. هر وعده ای که تصورش برود از جانب وی داده می شود. از دیدگاه او هر مطالبه ای و هر امکانی قابل تحقق است. در طول دوران نمایندگی اش مدعی است مجوز احداث بیمارستانی ۶۰۰ تخت و خوابی را اخذ کرده که در سه بنای بزرگ درمانی به زودی در مهاباد بر پا می شوند. مجوز احداث دانشکده پیراپزشکی را دریافت کرده و بی شمار مشکلات ریز و درشت دیگر را حل کرده است.

اما آیا این گونه است که صاحب کرسی مهاباد می گوید؟

پاسخ صریح هر ناظر مطلعی خیر است. سخن گفتن از احداث ۶۰۰ تخت بیمارستانی در روزگار سخت مالی دولت بیشتر به شوخی می ماند. البته اگر طرح آن را توهین به شعور شهروندان به حساب نیاوریم. دانشکده پیراپزشکی مورد نظر وی نیز از سنخ همان مراکز آموزشی وابسته به شبکه های بهداشت شهرستان هاست که بسیاری از شهرهای دارای آن هستند و معلوم نیست چه زمانی شروع به فعالیت خواهد نمود. حل مشکلات ریز و درشت دیگر نیز بیشتر ادعاهای مندرج در بنر های تبلیغاتی هستند که اغلب یا از سوی حامیان منتشر شده اند یا تعارف های بوروکراتیک مرسوم هستند.

صریح تر و واضح تر بگوییم صاحب کرسی مهاباد در طول این دوران هیچ اقدام موثری برای حوزه انتخابیه خود انجام نداده است. البته منظور آن دست از اقدامات است که تامین کننده منافع عمومی شهروندان باشد.

پس این همه تذکر و نامه نگاری و عریضه نویسی برای چیست؟

اگر هدف تامین منافع عام شهروندان نیست؛ صاحب کرسی به دنبال چیست؟

اگر نخواهیم پاسخ را پیچ و تاب دهیم باید مفهوم پوپولیسم را از خزانه مفاهیم سیاسی بیرون آوریم و تاکید کنیم که اقدامات و عملکردهای نماینده ی مهاباد تنها با مفهوم پوپولیسم قابل توضیح است. البته پوپولیسمی که مبنای عمل این صاحب کرسی است با اشکال مختلف پوپولیسم شناخته شده افتراق بسیار دارد. هرچند نقاط اشتراک آن نیز کم نیست. لذا باید از نوعی خاص و الگویی ویژه سخن گفت. این الگو نه برآمده از دانش نظری خاص است و نه محصول آبدیدگی در فعالیت سیاسی، بیشتر متکی بر تجارب فردی در حوزه مدیریت شهرستانی است و محصول مراوده و تعامل با طبقات کشاورز و زحمتکشان روستایی.

پایگاه رای وی نیز همین گروه از شهروندان پاک دل و زحمت کش هستند. بدین ترتیب صاحب کرسی مهاباد بیشتر نمایندگی این گروه از شهروندان را در اختیار دارد و طبقات شهری به ندرت با وی همراه و هم رای هستند.

صاحب کرسی مهاباد که بیشتر در دوره مدیریت خود شیوه ها و چگونگی تعامل و مراوده با گروههای حامی خود را آموخته بود در دوره ی نمایندگی نیز این شیوه ها را به الگوی فعالیت پارلمانی خود تبدیل نمود. در این الگوی فعالیت آنچه از لحاظ عملی مهم است؛ حضور عوام پسندانه است به عبارتی حضور پوپولیستی. لذا مقصود وی از نطق ها، تذکرات، نامه ها . عرایض طرح و حل مشکلات و مسائل حوزه انتخابیه نیست، بلکه هدف تنها اعلام حضور است. پرا که صاحب کرسی به خوبی می داند امکانات، توانایی ها و از همه مهمتر اراده اجرایی برای حل مسائل تا چه میزان است؛ به همین امر وی را از واقع گرایی سیاسی بر حذر می دارد و به سوی شعارگرایی پوپولیستی سوق می دهد. از همین منظر نماینده ی مهاباد به شکلی موقت پایگاه رای خود را راضی نگه می دارد و وعده های بی مار غیر قابل تحقق را پر در پی بازگو می کند و در نهایت پس از گذشت چهار سال نمایندگی کسی توان بازخواست از وی را ندارد و اگر پاسخی نیز از سر لطف به مرمان بدهد بر طبق یک رویه شناخته شده خود را در جبهه ی اپوزیسیون و منتقدان قرار می دهد. در واقع حضور پوپولیستی یک حضور بدون اقدام و عمل است. حضوری است برای جلب نظر گروههای رای دهنده، رای دهندگانی که تا چند سال آینده دلخوش به وعده های ساخت جاده روستایی، جبران خسارت محصولات کشاورزی، احداث کارخانه قند و برخی دیگر از وعده های خرد و ریز دیگر هستند.

شاید خواننده ی کنجکاو در این گفته ها تشکیکی نماید و این پرسش را مطرح کند که مگر می شود صاحب کرسی فوق الذکر فاقد توان اعمال قدرت و نفوذ باشد؟ بدون شک خیر. او دارای توان و نفوذ در محدوده ی اختیارات پارلمانی اش است. اما مساله اصلی این است که صاحب کرسی این توان و نفوذ را در کدام راستا و در مسیر کدام اهداف به کار می گیرد؟

آن چند ده نفر. منافع آن چند ده نفر. آری ! توان و نفوذ صاحب کرسی مهاباد تنها در یک جهت و در یک راستا به کار گرفته می شود. تامین خواسته های فردی و شخصی آن چند ده نفر که به علل مختلف پیرامون وی را گرفته اند. همان افرادی در کارزار انتخاباتی اش حضور داشته اند و اکنون به دنبال چیدن ثمره حضورشان هستند. ثمره های که در قالب رانت ها مختلف به این اشخاص داده می شود. تجربه ی دوره قبلی نمایندگی صاحب کرسی مهاباد سرشار از نمونه های فراوان است. از بهره گیری آن چند ده نفر از فرصت هایی که می بایست به صورت عادلانه در دسترس تمامی شهروندان قرار گیرد یا به نحوی عادلانه میان شایستگان توزیع شود. از امکاناتی که به شیوه های فرا قانونی در اختیار برخی از افراد قرار داده شده است. اما توزیع عادلانه فرصت ها و امکانات بر خلاف رویه نماینده مذکور است. زیرا تلاش او همواره در جهت تامین منافع آن چند ده نفر بوده است. این رویکرد در طول این دوران نیز به شدت و حدت تمام به رویه ی غالب تبدیل شده است.

این است الگوی خاص فعالیت صاحب کرسی مهاباد در مجلس؛ الگوی حضور پوپولیستی برای جلب رضایت رای دهندگان پاک دل و فعالیت برای تامین منافع خود و آن چند ده نفر.

یونس قربانی فر/ دانش آموخته دکتری تاریخ/ ده نگی کوردستان با اندکی تغییرات

انتهای پیام/ ی

 



گفتگو